Δύσκολο να έχεις γλιτώσει από το σποτ του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, παραμονεύει σε όλες τις ζώνες στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Αφήνεις για λίγα λεπτά την τηλεόραση ανοιχτή μέχρι να παραλάβεις το ντελίβερι και να συνδεθείς στην πλατφόρμα για να δεις τη σειρά σου, ακούς από το σαλόνι “Γνωρίζουμε πώς να αντιμετωπίσουμε όσους εισέρχονται παράνομα χωρίς να δικαιούνται άσυλο”. Κάνεις γύρους το βράδυ για να βρεις πάρκινγκ ακούγοντας τον ΜΟΥΣΙΚΟ σταθμό που σου αρέσει, να το πάλι το “Η ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών είναι αδιαπραγμάτευτη”.
Αν είσαι μέσα στη μειονότητα των ανθρώπων που δεν έχει νιώσει τη βαθιά ευγνωμοσύνη για το αίσθημα ασφάλειας που σου χαρίζει το Υπ. Μετανάστευσης, διευκρινίζω ότι αναφέρομαι στο σποτ των 47’’ που έγινε σε συνεργασία με τα Ταμεία Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων και βγήκε στον αέρα μετά το καλοκαίρι.
Στις πρώτες 1-2 φορές που άκουσα την καμπάνια ένιωσα άβολα, μετά άρχισε να με ενοχλεί, μετά να με νευρίαζε, αλλά αυτά είναι συναισθήματα και είναι προσωπικά. Άρχισα λοιπόν να την αντιμετωπίζω υπό το πρίσμα της επικοινωνιακής αξίας, δηλαδή να ψάχνω ποιο είναι το μήνυμα και σε ποιους απευθύνεται, αφού αυτά ρωτάς όταν φτιάχνεις μια καμπάνια. Έτσι ρώτησα αρκετούς ειδικούς, επαγγελματίες της πολιτικής επικοινωνίας, creative directors, σεναριογράφους, σκηνοθέτες, αλλά και δικηγόρους και ιδρυτές ΜΚΟ με εξειδίκευση στο προσφυγικό.
Ένα-ένα μπας και καταλάβουμε. Πού απευθύνεται η καμπάνια; Στους μετανάστες; Όχι, σιγά μην ακούσουν το σποτ και αλλάξουν γνώμη. Στους διακινητές; Ούτε καν. Στα σώματα ασφαλείας με σκοπό την ενδυνάμωσή τους εν όψει μια δύσκολης βάρδιας; Μπα, εκπαίδευση και αυξήσεις μισθών ζητούν αυτοί. Άρα απευθύνεται στους πολίτες της χώρας, σε όλους όμως;
Άχαροι διάλογοι, άνθρωποι που μιλάνε σαν ρομπότ ή σαν να απαγγέλουν ποίημα σε σχολική γιορτή και tone of voice χωρίς ανθρωπιά και ενσυναίσθηση
Τι θέλει να μας πει, ποιος είναι ο στόχος; Ίσως να μας ενημερώσει για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στο κράτος και να αποτρέψει την παράτυπη μετανάστευση. Έλα όμως που, σύμφωνα με τους campaigners, η συνύπαρξη αυτών των στόχων αποδυναμώνει την καθαρότητα: “Ο θεατής συγκρατεί ευκολότερα την αυστηρότητα παρά τη συγκεκριμένη συμβολή των Ταμείων και δυσκολεύεται να κρατήσει ένα βασικό μήνυμα. Θα μπορούσε να δείξει πιο καθαρά τι χρηματοδοτήθηκε και ποια συγκεκριμένη βελτίωση έφερε”. Άσε που η άρρηκτη σύνδεση της επιστροφής των αιτούντων άσυλο με την ασφάλεια της χώρας ιδεολογικά μπάζει από παντού και ακουμπά μόνο την πολύ συντηρητική πλευρά της κοινωνίας και των ψηφοφόρων του ίδιου του υπουργού, ο οποίος στο μεταξύ εμφανίζεται στην 8λεπτη long version της καμπάνιας να εποπτεύει κάτι σε ένα κέντρο επιχειρήσεων. Επίσης, η ένταξη, δηλαδή η πορεία ενός ανθρώπου που παίρνει άσυλο, μαθαίνει ελληνικά και εργάζεται, αποτυπώνεται ανισόρροπα σε σχέση με την ασφάλεια, τη φύλαξη και την ετοιμότητα.
Προχωράμε στην υλοποίηση της όποιας ιδέας. Άχαροι διάλογοι, άνθρωποι που μιλάνε σαν ρομπότ ή σαν να απαγγέλουν ποίημα σε σχολική γιορτή -προφανώς και δεν τα βάζω με αυτούς- και tone of voice χωρίς ανθρωπιά και ενσυναίσθηση (εδώ ταιριάζει η έννοια ακριβώς). “Είναι τραμπικός ο τόνος, είναι εχθρικός, δεν είναι καθόλου ανθρώπινο, κάποιοι διάλογοι είναι σουρεάλ, από πλευράς creative είναι κακό”. Αν υπάρχει μια σκηνή που όλοι όσοι που μου μίλησαν συμφωνούν ότι είναι φιάσκο είναι αυτή με τους δυο νεαρούς άντρες (με υπερβολικό make up και πούδρα σαν αψεγάδιαστοι), των οποίων η αίτηση θα απορριφθεί, που λένε:
-Αποφάσισα να γυρίσω πίσω, δεν θα έπαιρνα άσυλο.
-Καλά κάναμε που αποφασίσαμε να γυρίσουμε πίσω, μακάρι να μην είχα μπει ποτέ σε εκείνη τη βάρκα.
Πέρα από το σχόλιο “εμετική προσέγγιση” που έλαβα από ανθρώπους που ασχολούνται με τα δικαιώματα των μεταναστών, επισημαίνεται η απόκρυψη των συνθηκών που κάνουν τους ανθρώπους να μπαίνουν στις βάρκες. Λες και η απόφαση να μπει ένας άνθρωπος σε μια βάρκα με μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνει αντί να επιζήσει είναι μια χαλαρή απόφαση. Δεν λέμε ότι όλοι όσοι μπαίνουν στη βάρκα έχουν νόμιμα δικαιώματα και πληρούν τις προϋποθέσεις να πάρουν άσυλο, προφανώς όχι. Όμως το να παρουσιάζεις ως κυρίαρχη εικόνα αυτή κι όχι τις εμπόλεμες ζώνες, τους εμφυλίους, τη βία και την εξαθλίωση είναι παραπλάνηση. Μπροστά σε αυτό μοιάζει πταίσμα το γεγονός ότι στο μεγάλο βίντεο που δείχνει μια νεαρή γυναίκα να περνά αναλυτικά τη διαδικασία συνεντεύξεων, ο διερμηνέας είναι άντρας κι όχι γυναίκα.
Θα ήταν οκ αν αυτή η καμπάνια άφηνε ένα αποτύπωμα σε όλους μας, αν διαπερνούσε πολιτικές απόψεις, ιδεολογία και στάση ζωής και μετέφερε πληροφορία και ανθρωπιά.
Θα ήθελα να δω -για να σιγουρευτώ ότι το αξιολογούμε ως απαραίτητο και σημαντικό-πού έχουμε βελτιωθεί στις διαδικασίες, να δω στοιχεία αν μειώθηκε o χρόνος αναμονής, αν εξυπηρετούνται περισσότεροι άνθρωποι ή αν βελτιώθηκε μια συγκεκριμένη υπηρεσία. Δεν είδα.
Το κόστος είναι μια άλλη ιστορία, καθώς είναι προφανές από τα γυρίσματα και τον διαφημιστικό χρόνο ότι ήταν εξαρχής πολύ υψηλό το budget. Θα ήταν οκ αν αυτή η καμπάνια άφηνε ένα αποτύπωμα σε όλους μας, αν διαπερνούσε πολιτικές απόψεις, ιδεολογία και στάση ζωής και μετέφερε πληροφορία και ανθρωπιά.
Επειδή όμως είναι μια αφήγηση στερεοτυπική που ταΐζει το ξενοφοβικό ένστικτο της κοινωνίας, δεν κάνει τίποτα από τα παραπάνω, αλλά χαϊδεύει, λίγους μήνες πριν τις εκλογές, τα αυτιά εκείνου του μέρους του εκλογικού σώματος που αγαπά να ακούει τον κ. Πλεύρη να λέει “Φυλακή ή επιστροφή για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία”. Τίποτα δεν είναι οκ.
