Για πρώτη φορά φέτος, είδα Eurovision με πλήρη διερμηνεία στη Νοηματική. Εγώ δεν “μιλάω” τη Νοηματική γλώσσα. Ένα Proficiency έχω στ’ Αγγλικά κι αυτό με μπι. Παρ’ ολ’ αυτά, μπορώ να πω ότι έτσι, την κατάλαβα περισσότερο.
Το timing, που η Eurovision αποφάσισε να γίνει προσβάσιμη σε όλους, είναι λίγο ατυχές. Ο θεσμός παραπαίει, οπότε γενικά αργά το θυμηθήκαμε να τον βλέπουν όλοι, κανονικά δεν θα έπρεπε να τον βλέπει κανείς. Δηλαδή, τα περισσότερα τραγούδια ούτε ακούγονταν, ούτε βλέπονταν, ακόμα και για εμάς που διαθέτουμε τις συγκεκριμένες αισθήσεις. Αλλά όχι, δεν είμαι εδώ για να σας μιλήσω για μουσική.
Εν τέλει, εγώ Eurovision δεν είδα. Την ένιωσα. Γιατί ποτέ, δεν είδα την εικόνα.
Μαγνητίστηκα από τους διερμηνείς. Πόσο εκφραστικοί, πόσο ειλικρινείς, πόσο raw. “Who are these divas?”, έλεγα και ξανάλεγα για εκείνους.
Πολλές φορές έχω παρακολουθήσει δελτία ειδήσεων στη Νοηματική, αλλά ποτέ μέχρι τώρα δεν είχα απορροφηθεί τόσο βαθιά από την ουσία αυτής της γλώσσας. Πόσο να με αγγίξει και μένα η απόδοση του ονόματος “Άδωνις Γεωργιάδης” στη Νοηματική; Τέτοια goosebumps (δι)ερμηνείας είχα να νιώσω από το 2023, με την αντίστοιχη διερμηνέα του Half Time Show στο Super Bowl, που τραγουδούσε η Rihanna. Τότε που κατάφερε να κλέψει την παράσταση από την ίδια τη Rihanna, και να σκεφτείς, μιλάμε για τη Rihanna, και μάλιστα, έγκυο.
Μαγνητίστηκα από τους διερμηνείς. Πόσο εκφραστικοί, πόσο ειλικρινείς, πόσο raw. “Who are these divas?”, έλεγα και ξανάλεγα για εκείνους.
Αναπόφευκτα, αναλογίστηκα πόσο αδιάφορος είναι ο τρόπος που επικοινωνούμε, πόσο ανέκφραστοι είμαστε όταν μιλάμε και πόσο λίγα πράγματα βγάζουμε προς τα έξω. Κατέληξα πως μας βαριέμαι οικτρά.
Βολευτήκαμε στην προνομιάρα μας, να εκφραζόμαστε με τον προφορικό λόγο κι αφήσαμε υποανάπτυκτες όλες τις υπόλοιπες ικανότητές μας, την κινησιολογία μας, τα μάτια μας, τα χέρια μας, το σώμα μας στο σύνολό του. Ακόμα και τ’ αυτιά του πρόσεξα πως κουνούσε ένας διερμηνέας για να περιγράψει έναν στίχο. Κάποιοι ιδρώνουν για το μεροκάματο εκεί έξω, όχι αστεία.
Ακόμα και τα τραγούδια που ήταν άθλια, δεν με ενοχλούσαν. Περνούσα υπέροχα με την κυρία στο αριστερό παράθυρο, που καταλάβαινα ότι τα βαριόταν το ίδιο με μένα. Και ναι, στη Νοηματική, δεν μπορούσε να κρυφτεί.
Θέλω να μάθω Νοηματική, ΤΩΡΑ! Έχει τέτοια επιλογή το Duolingo ή μόνο μαθήματα Mandarin και Κογκολέζικων ξέρει ν’ ανεβάζει; Ας ξεκινήσουμε απ’ τα βασικά.
Ο υποτιτλισμός, εκτός απ’ το ότι βοήθησε όσους πραγματικά τον χρειάζονται για να παρακολουθήσουν καλύτερα, βοήθησε κι εμένα, έναν τυπικό θεατή να εκτεθώ σε λέξεις που περιέγραφαν όσα έβλεπα αλλά ποτέ δεν είχα σκεφτεί ποιες ήταν. Π.χ. στην αρχή, όταν έπαιξε ο γνωστός ήχος-σήμα του θεσμού, από κάτω άναψε η φράση “μεγαλόπρεπη ορχηστρική μουσική” και ξαφνικά σκέφτηκα “Ναι ρε φίλε, είναι μεγαλόπρεπη”.
Πέρα από τους στίχους των τραγουδιών, που τους έβλεπες μεταφρασμένους στα ελληνικά και καταλάβαινες το νόημα (ή όχι) του κομματιού, υπήρχαν και αντίστοιχες περιγραφές ήχου και εικόνας: “ανεβαστικός ρυθμός”, “υποφωτισμένο σκηνικό”, “υψίφωνη κραυγή” αν και έλειψαν οι πιο ειλικρινείς περιγραφές όπως “κακόγουστη ενδυματολογική επιλογή”, “ευκαιρία να πας WC” ή έστω ένα “ουουου αποδοκιμασίας” στη συμμετοχή του Ισραήλ.
Όχι μόνο αισθάνθηκα πως η Eurovision έγινε προσβάσιμη π.χ. στους κωφούς gay, αλλά άνοιξε τον δρόμο σε κάθε άτομο εκεί έξω.
Ξαφνικά, άρχισα να παρατηρώ πράγματα που πριν τα προσπερνούσα. Προς έκπληξή μου, συνειδητοποίησα πόσο περιορισμένο είναι το λεξιλόγιό μου για να περιγράψει ήχους και εικόνες, το οποίο είναι προβληματικό γιατί όταν δεν γνωρίζουμε τις λέξεις να μιλήσουμε για κάτι, πώς μπορούμε να το επεξεργαστούμε και να το σκεφτούμε μέσα στο κεφάλι μας;
H προσβασιμότητα δεν είναι απλά κάτι “nice to have”. Δείχνει το ποιόν μιας κοινωνίας, που θέλει να την αποκαλούν κοινωνία. Με αυτή την κίνηση της ΕΡΤ, εγώ ένιωσα πως επωφελούνται όχι μόνο “οι άλλοι”, αλλά όλοι.
Όχι μόνο αισθάνθηκα πως η Eurovision έγινε προσβάσιμη π.χ. στους κωφούς gay, αλλά άνοιξε τον δρόμο σε κάθε άτομο εκεί έξω. Γιατί η Νοηματική, ακόμα και χωρίς να την καταλαβαίνεις, σε αγγίζει. Είναι ρυθμός, κίνηση, έκφραση και performance μαζί, είναι το μέσο για να επικοινωνήσει ένα άτομο τον εσωτερικό του κόσμο όταν οι λέξεις δεν επαρκούν, δεν τις ξέρει ή δεν υπάρχουν καν. Η Νοηματική δεν αφορά μόνο όσους τη χρειάζονται για να επικοινωνήσουν, αλλά και όλους εμάς που θέλουμε να καταλάβουμε πώς νιώθει πραγματικά ο συνομιλητής μας ή θέλουμε να εκφραστούμε πέρα από τα λόγια.
Το να κάνεις έναν τέτοιου βεληνεκούς Διαγωνισμό Τραγουδιού πιο συμπεριληπτικό, δεν είναι τεχνικό θέμα. Είναι μία απόφαση. Και επιτέλους, η ΕΡΤ την πήρε.
Κάλλιο αργά τώρα…
Γιατί Υπάρχουμε
