Τι εννοείς σε κάποιες χώρες μπορείς να πάρεις άδεια για δύσκολα συμπτώματα περιόδου;

Είναι ένα μέτρο που έχουν νομοθετήσει κάποιες κυβερνήσεις, το οποίο επιτρέπει στις εργαζόμενες να παίρνουν άδεια όταν είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα της περιόδου τους στον χώρο εργασίας τους.

Από πού άρχισε και πώς πήγε αυτό;

Η Ιαπωνία ήταν η πρώτη χώρα που θέσπισε άδεια περιόδου το 1947, δηλαδή το δικαίωμα στη seirikyuuka (“φυσιολογική άδεια”), λόγω των δύσκολων συνθηκών εργασίας για τις γυναίκες μετά τον Β’ ΠΠ.

Ωστόσο, ο νόμος, που ισχύει μέχρι σήμερα, έχει αδυναμίες: δεν ορίζει αριθμό ημερών και δεν εγγυάται αμοιβή, καθώς αυτή αποφασίζεται από τους εργοδότες.

Έως το 2020, μόνο το 30% των εταιρειών έδινε πλήρη ή μερική αμοιβή, ενώ λιγότερο από το 1% των γυναικών κάνει χρήση της άδειας, καθώς συχνά αντιμετωπίζουν διακρίσεις.

Παραδείγματα άλλων χωρών που εφαρμόζουν την πολιτική

Ταϊβάν (2002):

• 1 ημέρα/μήνα
• Μερικώς πληρωμένη (50%)
• Με ανώτατο όριο τις 3 ημέρες/χρόνο (μετά αφαιρούνται από την αναρρωτική)

Ινδονησία (2003):

• 2 ημέρες/μήνα
• Πληρωμένες
• Με έγκαιρη ενημέρωση εργοδότη

Ν. Κορέα (2007):

• 1 ημέρα/μήνα
• Απλήρωτη
• Με υψηλά πρόστιμα για όποιον εργοδότη δεν την δίνει (ανεφάρμοστο πρακτικά)

Ζάμπια (2015):

• 1 ημέρα/μήνα (1η μέρα περιόδου) γνωστή ως “Ημέρα της Μητέρας”
• Πληρωμένη
• Χωρίς να χρειάζεται δικαιολόγηση από γιατρό και χωρίς έγκαιρη ενημέρωση εργοδότη

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Στην ΕΕ μόνο* στην Ισπανία ισχύει τέτοιος νόμος, από το 2023.

Ο νόμος θεσπίζει ειδική άδεια 3-5 ημερών/μήνα για σοβαρές εμμηνοροϊκές παθήσεις (π.χ. ενδομητρίωση, πολυκυστικές), αναγνωρίζοντας το “δικαίωμα στην εργασία χωρίς πόνο”.

Σε αυτή την περίπτωση το εκάστοτε ασφαλιστικό ταμείο καλύπτει το επίδομα από την 1η ημέρα άδειας, σε αντίθεση με τη γενική αναρρωτική, κατά την οποία το επίδομα καλύπτεται από την 4η.

*Στην Ιταλία είχε προταθεί σχετικό ν/σ το 2016 αλλά τελικά δεν πέρασε.

Η κόντρα στο εσωτερικό της Ισπανίας

Από την αρχή, o νόμος προκάλεσε έντονες διαφωνίες.

Δέχτηκε έντονη κριτική από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), που προειδοποίησε για στιγματισμό και αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση των γυναικών (με τη λογική ότι οι εργοδότες θα προτιμούν να προσλαμβάνουν άντρες).

Αντίθετα, πολλές φεμινιστικές και εργατικές οργανώσεις χαιρέτισαν την έγκρισή του ως ιστορικό ορόσημο και βήμα προς την ισότητα στην εργασία.

Πόσες γυναίκες τη χρησιμοποιούν;

Αν και το αρχικό σχέδιο του Υπουργείου Ισότητας της Ισπανίας εκτιμούσε ότι περίπου το 1% των γυναικών (δηλαδή 60.000 εργαζόμενες) θα αντιμετώπιζε σοβαρά συμπτώματα περιόδου, το χρονικό διάστημα Ιουνίου 2023-Φεβρουαρίου 2025, μόνο 2.668 γυναίκες έκαναν χρήση της άδειας, αριθμός πολύ μικρότερος από τις αρχικές προβλέψεις.

Λόγω της πρόσφατης εφαρμογής και των λίγων δικαιούχων, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία για αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση των γυναικών.

Τι υποστηρίζουν όσοι είναι υπέρ;

• Οι εργοδότες* μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την αποδοτικότητα των εργαζομένων τους, αναγνωρίζοντας τις σωματικές προκλήσεις που οι γυναίκες καλούνται να αντιμετωπίσουν.
• Αφαιρείται το στίγμα γύρω από το ζήτημα της περιόδου και δίνεται προτεραιότητα στην υγεία των γυναικών, χωρίς το πρόσθετο άγχος της εργασιακής ανασφάλειας και της πιθανής απώλειας εισοδήματος.

*Μεμονωμένες εταιρείες εφαρμόζουν σχετικές πολιτικές χωρίς να επιβάλλεται από τον νόμο.

Τι υποστηρίζουν όσοι είναι κατά;

• Μπορεί να ενισχύει τις διακρίσεις και τα αρνητικά στερεότυπα απέναντι στις εργαζόμενες που κάνουν χρήση του, όπως συμβαίνει στην Ιαπωνία.
• Στην πράξη, όταν δεν υπάρχει αρκετός έλεγχος από το κράτος, οι εργοδότες συχνά αρνούνται να δώσουν την άδεια ή ζητάνε εξονυχιστικές αποδείξεις που προσβάλλουν την αξιοπρέπεια των γυναικών, κάτι που συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό στην Ταιβάν και τη Ν. Κορέα.

Fyi: Εναλλακτικά (ή συμπληρωματικά) μέτρα είναι π.χ. η ευελιξία στην τηλεργασία, κατάλληλα εξοπλισμένοι χώροι ανάπαυσης εντός γραφείου κ.α.