Γιατί δεν έχουμε έναν σύγχρονο σιδηρόδρομο σαν αυτόν που βλέπουμε σε όλη τη Δυτική Ευρώπη; Γιατί ενώ έχουν γίνει τόσο μεγάλα έργα στον ελληνικό σιδηρόδρομο αντί η κατάσταση να καλυτερεύει, χειροτερεύει; Ποιοι παράγοντες μεσολάβησαν ώστε σήμερα ένα ταξίδι με τον σιδηρόδρομο να ακούγεται σαν ανέκδοτο; Ήταν πάντοτε έτσι;
Αυτά ήταν ερωτήματα που είχα συνέχεια στο μυαλό μου, όταν δούλευα ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα “Το Βήμα” πριν από πολλά χρόνια, καλύπτοντας τότε τα θέματα των Μεταφορών, των Υποδομών και της Ψηφιακής Οικονομίας.
Και είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου μία μέρα να γράψω ένα βιβλίο που να απαντά στα ερωτήματα που διαβάσατε νωρίτερα. Η αφορμή αυτή μου δόθηκε με το δυστύχημα των Τεμπών, το οποίο με συγκλόνισε ως γονιό και ως πολίτη. Έτσι, ξεκίνησα μία μεγάλη έρευνα σε φακέλους ξεχασμένων αρχείων που κανείς δεν είχε κοιτάξει για πολλές δεκαετίες. Και το αποτέλεσμά της ήταν ένα βιβλίο με τίτλο “Αιχμάλωτοι στις ράγες – Γιατί δεν έχουμε τον σιδηρόδρομο που θέλουμε”.
Από το ζενίθ, στο ναδίρ
Τα Τέμπη και ό,τι προηγήθηκε είναι αποτέλεσμα πολύχρονων ζυμώσεων που έφεραν τον σιδηρόδρομο από το ζενίθ, στο ναδίρ της συγκοινωνιακής πραγματικότητας της Ελλάδας, και έχουν ως επίκεντρο αφενός τη δημοσιονομική απροθυμία αρχικά και αφετέρου τη διαχρονική αφερεγγυότητα και την ασυνέχεια του κράτους.
Χρειάστηκαν τουλάχιστον 20-25 χρόνια ώστε η Ελλάδα να εξασφαλίσει επαρκή αριθμό τρένων μετά τον πόλεμο (κι έτσι το αυτοκίνητο πήρε το πάνω χέρι στις μεταφορές της χώρας), ενώ όταν, στη συνέχεια, επιχειρήθηκε μία νέα αρχή για τον σιδηρόδρομο, η πολιτεία τίμησε την υπογραφή και τις δεσμεύσεις της για λίγα μόλις χρόνια.
Τα προβλήματα έχουν ρίζες
Το αποτέλεσμα ήταν η συσσώρευση ενός πελώριου χρέους από τον σιδηρόδρομο, ο οποίος “έσκασε” μαζί με τη χώρα το 2010 και οδηγήθηκε ουσιαστικά σε συρρίκνωση και στη σημερινή κατάρρευση, παρόλο που η Ελλάδα είχε πολλά δισεκατομμύρια για έργα εκσυγχρονισμού των σιδηροδρομικών δικτύων.
Το παρελθόν μας γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρον όταν συνειδητοποιούμε ότι οι πηγές των προβλημάτων μας χάνονται πίσω στον χρόνο. Γιατί κάθε τι που κάνουμε – όλες οι αποτυχίες μας, αλλά και όλες οι επιτυχίες μας – έχει ρίζες και σημείο αφετηρίας. Στον ελληνικό σιδηρόδρομο, έγιναν κολοσσιαία λάθη που μας οδηγήσαν στη σημερινή κατάσταση.
Μία νέα ευκαιρία
Όμως πλέον υπάρχει μία νέα κοσμοϊστορική ευκαιρία για τον σιδηρόδρομο, ο οποίος πέρα από τα υπαρξιακού χαρακτήρα προβλήματα που είχε συσσωρεύσει, βρέθηκε το 2023 αντιμέτωπος με τις τεράστιες καταστροφές της θεομηνίας Daniel. Η πολιτεία έχει ξεκινήσει μεγάλα έργα αποκατάστασης των δικτύων και επενδύει σε αυτά τεράστια ποσά.
Πρέπει να αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα όλη η οργάνωση και η προετοιμασία που απαιτείται σε ανθρώπινους και υλικούς πόρους ώστε ο σιδηρόδρομος να είναι έτοιμος για μία νέα αρχή μετά την αποκατάσταση των έργων του “Daniel”. Στο παρελθόν, η Ελλάδα έχει πετύχει πολύ σημαντικά και διόλου αυτονόητα πράγματα. Δεν βλέπω λόγο να μην επαναλάβει το ίδιο και στην περίπτωση του σιδηροδρόμου. Γιατί αυτή θα είναι μάλλον και η τελευταία του ευκαιρία.
Ο Αχιλλέας Χεκίμογλου είναι συγγραφέας και ερευνητής. Εργάστηκε για πολλά χρόνια ως δημοσιογράφος, καλύπτοντας το υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών. Ο πρώτος τόμος του βιβλίου του “Αιχμάλωτοι στις ράγες – Γιατί δεν έχουμε τον σιδηρόδρομο που θέλουμε;” κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος.
Γιατί Υπάρχουμε
