Η υπόθεση της ΜΚΟ που φέρεται να εκμεταλλευόταν δωρεές για άρρωστα παιδιά προκαλεί δικαιολογημένη αγανάκτηση, ακόμα περισσότερη δυσπιστία, απογοήτευση και ένα μεγάλο γιατί πάλι την πατήσαμε;
Όταν μια οικογένεια με σοβαρά προβλήματα υγείας καταφεύγει σε δημόσια έκκληση για οικονομική ενίσχυση, δεν έχουμε απλώς μια συγκινητική ιστορία αλλά μια ένδειξη ότι κάπου το κράτος δεν ανταποκρίνεται στον ρόλο του και μια υποχρέωση να βοηθήσουμε εμείς όσο μας το επιτρέπει η οικονομική μας κατάσταση. Η περίθαλψη και η προστασία των ευάλωτων δεν μπορεί να εξαρτώνται από τη δημοσιότητα μιας έκκλησης ή από το πόσο γρήγορα θα διαδοθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ληφθούν περισσότεροι πόροι.
Πίσω από την οργή μας όμως, για όσους εκμεταλλεύτηκαν την ανθρώπινη ευαισθησία και τη δική μας εσωτερική ανάγκη να βοηθήσουμε, υπάρχει ένα ερώτημα που δεν πρέπει να προσπεράσουμε, το γιατί χρειάστηκε εξαρχής να ζητηθεί η βοήθεια τους και κατ’ επέκταση όλων μας.
Είναι γεγονός ότι το κενό που αφήνει το κράτος έρχονται να καλύψουν εθελοντές, οργανώσεις και απλοί πολίτες. Εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη, όμως, τελικά εμφανίζονται και άνθρωποι που αντιλαμβάνονται την αλληλεγγύη ως ευκαιρία προσωπικού οφέλους, εξαπάτησης και ασυδοσίας.
Η ατομική “ευθύνη” αλλά κυρίως η ανύπαρκτη εποπτεία ετών
Η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει σοβαρά ερωτήματα για τον ελλιπή έλεγχο και τη λειτουργία των μη κυβερνητικών οργανώσεων στην Ελλάδα. Τα τελευταία έξι χρόνια το ένα σκάνδαλο διαδέχεται το άλλο σε αυτό τον χώρο και η απογοήτευση όλων μας είναι τεράστια. Γιατί; Γιατί όλοι έχουμε βοηθήσει, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, έχουμε αναδημοσιεύσει αναρτήσεις, έχουμε καταθέσει χρήματα και μας πονάει που η εξαπάτηση είναι συνεχές φαινόμενο σε ένα κλάδο που θα έπρεπε η αλληλεγγύη και η ανιδιοτελής προσφορά να μη συνδέεται με τους απατεώνες.
Χαρακτηριστικό είναι ότι με τα μέχρι τώρα στοιχεία που δημοσιοποιούνται, το σωματείο δεν έχει ξανά ελεγχθεί, τελικά δεν είχε σχετική αδειοδότηση ερανικού από το υπουργείο Οικογένειας, δεν είναι εγγεγραμμένο στο μητρώο του υπουργείου Εσωτερικών ή Οικογένειας, δεν απέδιδε τα χρήματα όπως θα έπρεπε στις οικογένειες και πολλά ακόμη δεν.
Είμαι κι εγώ μέσα σε αυτή την μεγάλη ομάδα ανθρώπων που στήριζα, όχι για το όνομα της οργάνωσης αλλά για τις σπαρακτικές ιστορίες που βιώνουν παιδιά και γονείς στη μάχη τους με αρρώστιες και δημοσιοποιούνταν ανά τακτά χρονικά διαστήματα με φωτογραφίες, στοιχεία και συνεχείς εκκλήσεις για οικονομική υποστήριξη.
Αναρωτιέμαι όμως, πως είναι δυνατόν διαφορετικές κρατικές υπηρεσίες, μητρώα υπουργείων, ελεγκτικοί φορείς να μην έχουν μέχρι και σήμερα, στην εποχή της ψηφιοποίησης, πλήρη εικόνα για τη δράση μιας οργάνωσης που συγκεντρώνει χρήματα από το κοινό ή και μη; Αν μπορούν εύκολα να εξαπατηθούν οι κρατικοί Φορείς πως δεν θα εξαπατηθούμε όλοι εμείς οι απλοί πολίτες; Μην ξεχνάμε σε προηγούμενα μεγάλα σκάνδαλα ιδρυτές των οργανώσεων είχαν βραβευτεί μέχρι και από ανώτατους αξιωματούχος της χώρας και άλλους ευρείας εκτίμησης φορείς σε Ελλάδα και εξωτερικό.
Η ερώτηση που πρέπει νομικά και φορολογικά να καλυφθεί είναι στα πόσα χρόνια λειτουργίας μια ΑΜΚΕ/ Σωματείο/ Σύλλογος κλπ θα πρέπει να ελέγχεται; Πόσα λεφτά θα είχαν χαθεί ακόμη από όλους εμάς και κατ´ επέκταση από τα παιδιά, αν δεν είχε γίνει η καταγγελία ώστε να ξεκινήσει προκαταρκτική έρευνα; Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη απέναντι στην κοινωνία που δυσπιστεί για το σύνολο των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (δημόσια βάση δεδομένων για τις οργανώσεις) όταν οι έλεγχοι αποδεικνύονται ανεπαρκείς και οι παραβάτες κυκλοφορούν ανάμεσά μας; Πως θα στηριχθούν από εδώ και πέρα οι ωφελούμενοι που στο τέλος της ημέρας εκείνοι θα έχουν πληγεί περισσότερο από όλους εμάς;
Η διαφάνεια δεν πρέπει να είναι προαιρετική, και αφού κάποιοι εκπρόσωποι και ΔΣ οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών δεν πειθαρχούν στα αυτονόητα, θα πρέπει επιτέλους να γίνει υποχρεωτική.
Κάθε οργάνωση της Κοινωνίας των Πολιτών οφείλει να διαθέτει σαφή νομική υπόσταση στη δημόσια βάση (ΓΕΜΗ), να εκτελεί συγκεκριμένο μη κερδοσκοπικό καταστατικό σκοπό, να έχει μονάχα επίσημο (ους) τραπεζικό λογαριασμό (ους) στο όνομά της, να εκδίδει πάντα αποδείξεις είσπραξης δωρεών ή χορηγίας, τεκμηριωμένο οικονομικό απολογισμό, σχετικά πιστοποιητικά φερεγγυότητας και να εκτελεί ένα πρωτόκολλο ελέγχου όπου -κάποιοι- από το Κράτος θα ελέγχουν σε ετήσια φορολογική βάση. Τα χρήματα που προσφέρονται για έναν κοινωνικό σκοπό δεν μπορεί να καταλήγουν σε προσωπικούς λογαριασμούς χωρίς σαφή αξιολόγηση. Ωστόσο μην γελιόμαστε, όλοι εμείς, δεν έχουμε τα μέσα για να ελέγχουμε αν όντως τελικά μια οργάνωση θεωρείται αξιόπιστη και αυτό πλέον είναι θλιβερό.
Να προστατεύσουμε τον εθελοντισμό, όχι να τον αμφισβητήσουμε
Θα ήταν άδικο, να ταυτίσουμε τέτοιες περιπτώσεις με το σύνολο του εθελοντικού κινήματος. Οργανώσεις έχουν αποδείξει έμπρακτα τη σημασία της οργανωμένης κοινωνικής προσφοράς, στηρίζοντας το περιβάλλον, τα ζώα, τα παιδιά, τους ανθρώπους, την υγεία, τους πυρόπληκτους, τους πυροσβέστες και πολλά ακόμη πεδία.
Αυτή ακριβώς η προσφορά αξίζει σεβασμό, προστασία και ένα μεγάλο ευχαριστώ.
Η εμπιστοσύνη χρειάζεται αποδείξεις
Πριν προσφέρουμε χρήματα, οφείλουμε να αναζητούμε στοιχεία τα οποία τελικά αν δεν βρούμε, δεν θα πρέπει από δω και στο εξής να βοηθάμε για να μην την «ξανά πατήσουμε» ενδεικτικά, νόμιμη λειτουργία, δημοσιευμένους οικονομικούς απολογισμούς στην επίσημη ιστοσελίδα, Αρ. ΓΕΜΗ, σαφή διοίκηση, πραγματικό έργο και δυνατότητα ελέγχου της διαδρομής κάθε δωρεάς, δια ζώσης επαφή με τον φορέα. Η συγκίνηση είναι ανθρώπινη, αλλά δεν μπορεί να υποκαθιστά την κρίση μας.
Δεν χρειάζεται να πάψουμε να βοηθάμε, μην φτάνουμε στο άλλο άκρο, χρειάζεται όμως να πάψουμε να θεωρούμε φυσιολογικό ότι η κοινωνική προστασία εξαρτάται από την ιδιωτική πρωτοβουλία. Το κράτος οφείλει να καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών και να ελέγχει αποτελεσματικά όσους δραστηριοποιούνται στο χώρο της κοινωνικής προσφοράς.
Και μιας και οι κρατικοί έλεγχοι έχουν αρχίσει οριζόντια σε όλους τους κλάδους το τελευταίο διάστημα, ας δημιουργηθεί επιτέλους μία εξειδικευμένη ελεγκτική ομάδα που θα δραστηριοποιείται αποκλειστικά για το σύνολο των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην Ελλάδα. Αυτό θα συμβάλλει τόσο στην διαλεύκανση του δικού μας κλάδου όσο και στην αύξηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο έργο των οργανώσεων αλλά και των θεσμών της Πολιτείας που ουκ ολίγες φορές έχουν και εκείνοι εξαπατηθεί μαζί με όλους εμάς.
*Ιδρύτρια της ΑΜΚΕ Ηumanity Greece
Γιατί Υπάρχουμε
