Οι φετινές βουλευτικές εκλογές στην Κύπρο είναι προγραμματισμένες για την Κυριακή στις 24 Μαΐου, με ρεκόρ υποψηφιοτήτων (753 υποψήφιοι σε 19 συνδυασμούς).
Γίνονται κάθε 5 χρόνια και μέσω αυτών αναδεικνύεται η σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Πραγματοποιούνται τη 2η Κυριακή του μήνα που προηγείται της λήξης της περιόδου της απερχόμενης Βουλής.
Το πολίτευμα της Κύπρου είναι Προεδρική Δημοκρατία και οι βουλευτικές εκλογές διεξάγονται ανεξάρτητα από τις προεδρικές εκλογές.
Στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας γίνεται σαφής διάκριση των τριών πολιτειακών εξουσιών:
Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από τον Πρόεδρο, τον Αντιπρόεδρο* και το Υπουργικό Συμβούλιο. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από τη Βουλή, ενώ η δικαστική εξουσία είναι ανεξάρτητη και ασκείται από τα δικαστήρια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
*η θέση είναι κενή, βλ. ενότητα 6
Η Βουλή είναι κατεξοχήν νομοθετικό όργανο και ο ρόλος της είναι η θέσπιση, τροποποίηση ή κατάργηση κανόνων δικαίου.
Παράλληλα, ασκεί κοινοβουλευτικό έλεγχο, ελέγχει δηλαδή την κυβέρνηση, η οποία διορίζεται από τον Πρόεδρο που εκλέγεται στις προεδρικές εκλογές.
Η Βουλή εγκρίνει επίσης τον κρατικό προϋπολογισμό, κυρώνει διεθνείς συνθήκες και μπορεί να αναθεωρεί το σύνταγμα, με εξαίρεση τα θεμελιώδη άρθρα του.
Να συμμετέχει στη νομοθετική διαδικασία ψηφίζοντας νόμους
Να καταθέτει προτάσεις νόμου και τροπολογίες
Να συμμετέχει σε κοινοβουλευτικές επιτροπές (Υγείας, Άμυνας, Οικονομικών κ.ο.κ.)
Να υποβάλλει ερωτήσεις προς τους αρμόδιους υπουργούς
Να εγκρίνει (ή να απορρίπτει) τον κρατικό προϋπολογισμό και διεθνείς συμφωνίες
Η κυπριακή επικράτεια διαιρείται σε έξι εκλογικές περιφέρειες, με 56 ελληνοκυπριακές έδρες και 24 τουρκοκυπριακές (που είναι κενές, βλ. επόμενη ενότητα).
Από τις 56, 20 κατανέμονται στη Λευκωσία, 12 στη Λεμεσό, 11 στην Αμμόχωστο, 6 στη Λάρνακα, 4 στην Πάφο και 3 στην Κερύνεια.
Το Σύνταγμα του 1960 προέβλεπε ένα αυστηρά δικοινοτικό σύστημα με Ελληνοκύπριο πρόεδρο και Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο.
Τότε, το Σύνταγμα προέβλεπε 35 ελληνοκυπριακές και 15 τουρκοκυπριακές έδρες, το οποίο άλλαξε το 1985 και ορίστηκαν σε 56-24 αντίστοιχα.
Μετά τις συγκρούσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων το 1963, οι Τουρκοκύπριοι αποχώρησαν από τις θέσεις τους στη Βουλή και από την κυβέρνηση, και μέχρι σήμερα η θέση του Αντιπροέδρου παραμένει κενή, όπως και οι Τουρκοκυπριακές έδρες.
Το Σύνταγμα δεν ορίζει συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα ούτε καθορίζει τις εκλογικές περιφέρειες. Οι σχετικές ρυθμίσεις γίνονται με νόμο που ψηφίζει η Βουλή.
Μέχρι το 1979 το εκλογικό σύστημα ήταν πλειοψηφικό, αργότερα καθιερώθηκε η ενισχυμένη αναλογική και από τον Νοέμβριο του 2015 μέχρι σήμερα ο εκλογικός νόμος τροποποιήθηκε και ισχύει η απλή αναλογική*.
*τα κόμματα λαμβάνουν έδρες αναλογικά με το ποσοστό των ψήφων τους. Συχνά σχηματίζονται κυβερνήσεις συνεργασίας, αφού η αυτοδυναμία (50%+1) είναι δύσκολη.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τα δύο πρώτα κόμματα της σημερινής βουλής, το κεντροδεξιό ΔΗ.ΣΥ και το κομμουνιστικό/αριστερό ΑΚΕΛ, να είναι κοντά στις πρώτες δύο θέσεις.
Πιο ενισχυμένο απ’ όλα, όμως, εμφανίζεται το ακροδεξιό ΕΛΑΜ.
Ενδεικτικά, ο “Πολίτης” σε δημοσκόπηση που δημοσιεύει δείχνει ως πρώτο κόμμα τον ΔΗ.ΣΥ με 19,5%, το ΑΚΕΛ με 17,5% και το ΕΛΑΜ με 14% (ακολουθούν: Άλμα με 9,4%, Άμεση Δημοκρατία με 8,7%, το ΔΗΚΟ με 7,8%, το Volt με 7,2%, ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ μεταξύ 3,6% και 3,9%.
Πηγές:
