Όταν μιλάμε για στεγαστική κρίση στην Ευρώπη μιλάμε για μία σύνθετη κρίση. Μιλάμε καταρχάς για κρίση οικοδομικών υλικών, από τα τούβλα ως το τσιμέντο: μεταξύ 2010 και 2023, το κόστος κατασκευής νέων κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 52%. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, πρόκειται για κρίση της αγοράς, για κρίση στην προσφορά και τη ζήτηση: οι οικοδομικές άδειες στην ΕΕ μειώθηκαν πάνω από 20% τα τελευταία 5 χρόνια, ενώ οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν περισσότερο από 20% την τελευταία δεκαετία. Σε ένα βαθύτερο επίπεδο όμως η στεγαστική κρίση είναι μια ηθική κρίση, κρίση αξιοπρέπειας και ανθρώπινων αξιών: νέοι άνθρωποι χωρίς προοπτικές, εργαζόμενοι χωρίς ασφάλεια, ευάλωτα άτομα χωρίς σπίτι.
Αυτή είναι μία κρίση την οποία η Ευρώπη, απλώς, δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει. Εφόσον αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση, που αποτελεί πρόκληση για όλες τις γενιές των κοινωνιών μας και καθοριστική δοκιμασία για τη δημοκρατία μας, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να κάνει την διαφορά, θετικά και με ρεαλισμό.
Τους επόμενους μήνες, θα παρουσιάσω ένα Σχέδιο για Οικονομικά Προσιτή Στέγαση για την Ευρώπη, το οποίο θα καθορίζει τα πρακτικά βήματα που μπορούμε να κάνουμε από κοινού για να καταστήσουμε τις κατοικίες προσιτές, βιώσιμες και αξιοπρεπείς για όλους. Κατ’ αρχάς, επιδιώκουμε να θέσουμε σε κίνηση ένα νέο κύμα επενδύσεων. Επίσης, σκοπεύουμε να διαθέσουμε περισσότερα κονδύλια από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και να αναθεωρήσουμε τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, για να μπορούν τα κράτη, οι περιφέρειες και οι δήμοι να διοχετεύουν περισσότερους δημόσιους πόρους για κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση. Οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι καθοριστικός παράγοντας στην προσφορά στέγης. Πρέπει λοιπόν να φροντίσουμε ώστε οι επενδύσεις αυτές να αποφέρουν σταθερές αποδόσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τα δικαιώματα των πολιτών μας. Για τον σκοπό αυτό, θα καταστήσουμε διαθέσιμα νέα, εναλλακτικά μοντέλα χρηματοδότησης. Παράλληλα, θα αντιμετωπίσουμε τη «χρηματιστηριοποίηση» της στέγασης. Η υπό κατασκευή πανευρωπαϊκή επενδυτική πλατφόρμα που δημιουργούμε, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα.
Το σχέδιό μας θα περιλαμβάνει ακόμη μέτρα για τη μείωση της γραφειοκρατίας σε ό,τι αφορά τον σχεδιασμό, την αδειοδότηση και τις δημόσιες συμβάσεις. Πρέπει επίσης να καταργηθούν οι περιττοί φραγμοί που ορθώνονται μεταξύ των κρατών μελών. Κάθε ώρα στην Ευρώπη παράγουμε πάνω από 18 χιλιάδες τόνους τσιμέντου. Κάθε χρόνο παράγουμε περίπου 170 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ξυλείας για οικοδομές. Ο κλάδος απασχολεί πάνω από 27 εκατομμύρια εργαζόμενους και εργαζόμενες — ξυλουργούς και οικοδόμους, μηχανικούς και ηλεκτρολόγους. Εφόσον ελευθερώσουμε πραγματικά την ενιαία αγορά μας, μπορούμε να κινητοποιήσουμε αυτούς τους πόρους και να τους αξιοποιήσουμε στο έπακρο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Επιπλέον, το σχέδιό μας θα περιλαμβάνει μέτρα για τη στήριξη των δήμων και των περιφερειών που αντιμετωπίζουν πιεστικές ανάγκες, συμπεριλαμβανομένης νέας νομοθεσίας για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις. Πρόκειται για ένα σύνθετο ζήτημα. Γνωρίζουμε ότι η ενοικίαση δεύτερης κατοικίας ή δωματίου σε μία οικογενειακή οικία αποφέρει πρόσθετα έσοδα για τα νοικοκυριά, δεν μπορούμε όμως να επιτρέψουμε καταχρηστικές πρακτικές που διώχνουν τους ντόπιους κατοίκους από τις γειτονιές τους. Θα βρούμε τη σωστή ισορροπία με μια αυστηρή αλλά δίκαιη προσέγγιση. Και δεν θα ξεχάσουμε εκείνες και εκείνους που χτυπάει περισσότερο η κρίση αυτή, τις νέες και τους νέους μας, ιδιαίτερα τους φοιτητές και τα άτομα που δεν έχουν σπίτι. Θα προτείνουμε συγκεκριμένα, φιλόδοξα μέτρα για να διασφαλίσουμε ότι η στέγαση δεν θα αποτελεί προνόμιο για τους λίγους, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα για όλες και όλους.
Για παράδειγμα, έχουμε δήμους στην Ευρώπη που κατάφεραν να μειώσουν το φαινόμενο των αστέγων μέσω επιτυχημένων πολιτικών, οι οποίες μπορούν να βρουν μιμητές και αλλού. Το σχέδιό μας θα καταστήσει δυνατή την ευρύτερη και ευκολότερη ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, ώστε να μπορούμε να αλληλοενημερωνόμαστε για τις επιτυχείς πρωτοβουλίες όπως αυτές για τους αστέγους, και να τις προσαρμόζουμε στην πραγματικότητα κάθε πόλης της Ευρώπης.
Αυτοί είναι ορισμένοι μόνο από τους πυλώνες του σχεδίου μας, το οποίο ευελπιστώ ότι θα θέσει τα θεμέλια για ένα νέο μέλλον σε ό,τι αφορά τη στέγαση στην Ευρώπη. Η οικοδόμηση του μέλλοντος αυτού δεν θα είναι εύκολη υπόθεση, γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία να το οικοδομήσουμε μαζί.
Η στεγαστική κρίση θέτει υπαρξιακά ερωτήματα για το τι είναι η Ευρώπη, δηλαδή ερωτήματα για τις αξίες μας, τις κοινωνίες μας και τη δημοκρατία μας. Ήρθε η ώρα να δώσουμε ως Ευρώπη, απάντηση στα θεμελιώδη αυτά ερωτήματα.
Γιατί Υπάρχουμε
