(fyiteam)
Καθιερώθηκε το 1981 από την PEN International*, με στόχο την ευαισθητοποίηση για τους συγγραφείς που διώκονται εξαιτίας του έργου ή των απόψεών τους.
Στον ετήσιο δείκτη της “Freedom to Write Index”, η PEN America καταγράφει τους συγγραφείς που έχουν κρατηθεί για τουλάχιστον 48 συνεχόμενες ώρες λόγω των γραπτών ή της ιδιότητάς τους ως συγγραφέων.
*ΜΚΟ για την προώθηση της λογοτεχνίας και την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης, που δραστηριοποιείται σε 100+ χώρες.
Για 1η φορά, το 2025 υπήρχαν 400+ συγγραφείς στη φυλακή. Ο αριθμός τους αυξήθηκε από 238 το 2019 σε 401 το 2025 (+68%), σύμφωνα με την PEN America.
Από τους 401 φυλακισμένους συγγραφείς που περιλαμβάνονται στην καταγραφή του 2025, οι 54 φυλακίστηκαν μέσα στη χρονιά.
Οι περιπτώσεις εντοπίστηκαν σε 44 χώρες παγκοσμίως, τις περισσότερες που έχουν καταγραφεί από την έναρξη του δείκτη, πριν 7 χρόνια.
Τρεις από τις 10 χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό φυλακισμένων συγγραφέων -το Ιράν, το Ισραήλ και η Ρωσία- βρισκόταν σε πόλεμο καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025.
(fyiteam)
Η Κίνα (119) και το Ιράν (53) συγκεντρώνουν μαζί το 43% των περιπτώσεων του 2025.
Στην Κίνα, μία από τις χώρες με τους πιο αυστηρούς περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης, η κυβέρνηση, το 2025, περιόρισε κι άλλο την ανωνυμία στο διαδίκτυο.
Στο Ιράν, οι καταγραφές αυξήθηκαν από 43 το 2024 σε 53 το 2025, άνοδος την οποία η PEN America συνδέει και με την καταστολή όσων διαφωνούσαν με τον πρόσφατο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
(fyiteam)
Το 84% των συγγραφέων που βρίσκονταν στη φυλακή το 2025 ήταν άντρες και το 16% γυναίκες (από 14% το 2022).
Από τις 62 φυλακισμένες συγγραφείς που καταγράφηκαν, οι περισσότερες (17) βρίσκονταν στο Ιράν, για 4η συνεχή χρονιά.
Η PEN America εξηγεί ότι αυτό αντανακλά τον σημαντικό ρόλο που παίζουν οι Ιρανές στις διαμαρτυρίες και συνδέει την αύξηση των καταγραφών από το 2022 με τις διώξεις που ακολούθησαν το κίνημα “Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία” στη χώρα.
Ο όρος “συγγραφείς” στον δείκτη δεν περιορίζεται στους λογοτέχνες.
Το 2025 καταγράφηκαν 212 διαδικτυακοί σχολιαστές, 142 δημοσιογράφοι, 130 λογοτέχνες, 83 ακτιβιστές, 81 ακαδημαϊκοί, 73 ποιητές, 34 καλλιτέχνες, 37 τραγουδιστές/τραγουδοποιοί, 17 μεταφραστές, 14 συντάκτες, 13 εκδότες και 5 θεατρικοί συγγραφείς.
*Οι επιμέρους επαγγελματικές κατηγορίες έχουν άθροισμα μεγαλύτερο από 401, επειδή το ίδιο πρόσωπο μπορεί να ανήκει σε περισσότερες από μία.
(fyiteam)
Οι διαδικτυακοί σχολιαστές αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία* του δείκτη. Μάλιστα, από 80 το 2019 έφτασαν τους 212 το 2025.
Αυτό δείχνει ότι σε χώρες όπου τα παραδοσιακά ΜΜΕ ελέγχονται στενά (π.χ. Κίνα, Βιετνάμ, Ιράν, Σ. Αραβία), το διαδίκτυο λειτουργεί ως βασικό πεδίο έκφρασης, άρα και αυξανόμενης καταστολής.
*Σε αυτήν περιλαμβάνονται όσοι εκφράζονται σε πλατφόρμες όπως το Facebook και το X, αλλά και bloggers.
Η καταστολή δεν σημαίνει πάντα μόνο φυλάκιση αλλά και αναγκαστικές εξαφανίσεις, δολοφονίες, σωματικές επιθέσεις, παρενόχληση από το διαδίκτυο ή με νομικά μέσα, εκτοπισμός και εξορία.
Το 2025, η βάση δεδομένων “Writers at Risk” της PEN America περιελάμβανε 1.059* ενεργές υποθέσεις συγγραφέων που διέτρεχαν κίνδυνο σε 83 χώρες.
Σε αυτές περιλαμβάνονταν 53 δολοφονίες 13 εξαφανίσεις και 170 εκτοπισμοί/αυτοεξορίες.
*Ήταν η 1η χρονιά που ο αριθμός των υποθέσεων ξεπέρασε τις 1.000.
Σύμφωνα με τον χάρτη της έκθεσης, η μοναδική περίπτωση που καταγράφηκε στην ΕΕ το 2025 ήταν αυτή του Τούρκου μουσικού İhsan Cibelik στη Γερμανία.
Συνελήφθη το 2022 και το 2024 καταδικάστηκε σε 4 χρόνια και 4 μήνες φυλάκισης, για υπόθεση που αφορούσε το DHKP-C*.
*Το Επαναστατικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Κόμμα-Μέτωπο είναι μια μαρξιστική-λενινιστική οργάνωση με έδρα την Τουρκία, που έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική από την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την ΕΕ, μεταξύ άλλων.
Η PEN America ζητά από τις 10 πρώτες χώρες του δείκτη, μεταξύ άλλων:
