Στα 80s, ο Iyad Ag Ghali έγραφε στίχους και έπαιζε κρουστά με τους Tinariwen, μία ιδιαίτερη μπάντα, η μουσική της οποίας μπορεί να οριστεί ως “μπλουζ της ερήμου”.
Μέσα στα χρόνια, οι Tinariwen έφυγαν απ’ τη Σαχάρα και την πατρίδα τους το Μάλι και άρχισαν να περιοδεύουν, παίζοντας στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου.
Από την άλλη, ο Ag Ghali παρέμεινε εκεί και έγινε ο ηγέτης του JNIM, ενός από τα πιο επικίνδυνα παρακλάδια της Αλ Κάιντα, που κατηγορείται για τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων.
(Wikipedia/Amine loua/Own work/fyiteam)
“Ήταν σοκ να τον βλέπω σε βίντεο να περπατά ανάμεσα σε πτώματα”, δήλωσε ένας πρώην μάνατζερ του συγκροτήματος και παλιός φίλος του Ag Ghali.
Η Δυτική Αφρική έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο πεδίο μάχης όπου Δύση, Ρωσία και τοπικές κυβερνήσεις πολεμούν με τους χιλιάδες μαχητές του Ag Ghali.
Πλέον, οι τζιχαντιστές διεκδικούν την εξουσία στο Μάλι και την Μπουρκίνα Φάσο, οι οποίες είναι πιθανό να γίνουν οι 2 πρώτες χώρες παγκοσμίως που θα κυβερνώνται από την Αλ Κάιντα.
Ως νεαρός, ο Ag Ghali δήλωνε πρώτα Τουαρέγκ και μετά μουσουλμάνος.
Οι Τουαρέγκ είναι ένας νομαδικός λαός (Βερβέροι) της κεντρικής και νότιας Σαχάρας (Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο, Νίγηρας, Αλγερία και Λιβύη)
Αντιστάθηκαν για σχεδόν 70 χρόνια στους Γάλλους και όταν το Μάλι κέρδισε την ανεξαρτησία του (1960), οργάνωσαν μια αποτυχημένη εξέγερση κατά της νέας κυβέρνησης της χώρας.
Ο Ag Ghali ήταν μόλις 9, όταν ο πατέρας του -ηγετική μορφή των Τουαρέγκ- σκοτώθηκε στην εξέγερση.
Όταν ενηλικιώθηκε, ο Ag Ghali εντάχθηκε -με άλλους Τουαρέγκ- στον Λιβυκό στρατό, υπό τον ηγέτη της χώρας Moammar Gadhafi, επιδιώκοντας την ανεξαρτησία τους από το Μάλι.
Ο Gadhafi χρησιμοποίησε τους Τουαρέγκ για να προωθήσει τα δικά του συμφέροντα, στέλνοντας τους να πολεμήσουν σε Λίβανο και Τσαντ.
Στα 80s, ο Gadhafi ανέθεσε στον Ag Ghali την επίβλεψη νεοσυλλέκτων Τουαρέγκ, όπου γνωρίστηκε με τον κιθαρίστα Ibrahim ag Alhabib, του οποίου ο πατέρας είχε επίσης σκοτωθεί στην εξέγερση του Μάλι.
(Tinariwen website/fyiteam)
Ο ag Alhabib με τους υπόλοιπους μουσικούς Τουαρέγκ συνήθιζαν να παίζουν μουσική στο προαύλιο του στρατοπέδου.
Ο Ag Ghali είδε τη μουσική ως “όχημα” των Τουαρέγκ για την ανεξαρτησία και έτσι τους έδωσε όργανα, παραχωρώντας τους μια αποθήκη για πρόβες, ενώ έγραψε τους στίχους για το εμβληματικό κομμάτι “Bismillah”.
Το συγκρότημα που έφτιαξαν το ονόμασαν “Kel Tinariwen”, ή τα αγόρια της ερήμου.
Ο Ag Ghali “τα έσπασε” με τον Gadhafi, ο οποίος συνέχιζε να βάζει τα δικά του συμφέροντα πάνω από την ανεξαρτησία των Τουαρέγκ και έτσι τον Ιούνιο του 1990, πέρασε με τους μαχητές από τη Λιβύη στο Μάλι.
Τη μέρα πολεμούσαν και το βράδυ τραγουδούσαν, ενώ οι πειρατικές κασέτες με το “Bismillah” περνούσαν από χέρι σε χέρι στο Μάλι, με το τραγούδι να γίνεται ύμνος του απελευθερωτικού κινήματος των Τουαρέγκ.
“Οι Tinariwen ήταν πίσω από την εξέγερση”, θα δηλώσει χρόνια αργότερα ο μπασίστας του συγκροτήματος.
(Tinariwen website/fyiteam)
Το 1991 ο Ag Ghali πέτυχε μία συμφωνία, η οποία οδήγησε σε αυξημένη αυτονομία των Τουαρέγκ στο Μάλι.
Τα επόμενα χρόνια ο Ag Ghali γυρνούσε τον κόσμο ως άτυπος εταίρος της κυβέρνησης του Μάλι, προωθώντας παράλληλα τη μουσική των Tinariwen.
Όλα αυτά μέχρι το 1999, όταν και ήρθε σε επαφή με μία ομάδα συντηρητικών ιεραποστόλων του Ισλάμ, οι οποίοι του άλλαξαν την κοσμοθεωρία.
Τα επόμενα χρόνια, αποκήρυξε τη μουσική κουλτούρα που κάποτε προωθούσε.
Το 2012, οι μαχητές του Ag Ghali κατέλαβαν το βόρειο Μάλι, απαγορεύοντας τη μουσική, επιβάλλοντας αυστηρούς κοινωνικούς κανόνες, ενώ έναν χρόνο αργότερα συνέλαβαν για ένα διάστημα μέλη των Tinariwen.
Το 2017, ένωσε ομάδες-δορυφόρους της Αλ Κάιντα υπό την JNIM, η οποία έκτοτε έχει επεκταθεί σε όλο το Μάλι, τη Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα.
(Tinariwen website/fyiteam)
Αν και τον Ιούνιο του 2024, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Ag Ghali, κατηγορώντας τον για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, ο ίδιος παραμένει ελεύθερος.
Από την άλλη, οι Tinariwen κέρδισαν ένα Grammy και συνεχίζουν να δίνουν συναυλίες σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της φετινής τους περιοδίας σε Ευρώπη, Ιαπωνία και Καναδά.
