Πιάνουμε τη στεγαστική κρίση, πριν μας πιάσει νευρική

Η στέγη δεν είναι πια δεδομένη

Τα τελευταία χρόνια, το στεγαστικό βρίσκεται στα πρώτα θέματα που απασχολούν σημαντική μερίδα των πολιτών.

Για πολλά νοικοκυριά, η στέγαση απορροφά ένα υπερβολικά μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους, αφήνοντας λίγα χρήματα για άλλες βασικές ανάγκες.

Νέα μελέτη της διαΝΕΟσις, σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, δίνει απαντήσεις σε σειρά ερωτημάτων που σχετίζονται με τη στεγαστική κρίση.

Οι αριθμοί τα λένε όλα

Οι Έλληνες διέθεσαν το 35,5% του εισοδήματός τους για στέγαση, το μεγαλύτερο ποσοστό στην ΕΕ (μ.ό. 19,2%).

1. Το 10% των νοικοκυριών εμφάνισε καθυστερήσεις σε πληρωμές στεγαστικών δανείων ή ενοικίων.
2. Το 30% των νοικοκυριών στις πόλεις ξόδεψε 40%+ του εισοδήματός του για στέγαση.
3. Το 70% ιδιοκατοικεί, μείωση περίπου 8 μονάδων σε σχέση με το 2010.

Ποιοι τραβάνε μεγαλύτερο ζόρι;

Ακολουθούν τα ποσοστά ομάδων του πληθυσμού που ξοδεύουν περισσότερο από 40% του εισοδήματός τους για στέγαση:

• Μονογονεϊκές οικογένειες: 66,2%
• Ενοικιαστές: 60,1%
• Νέοι 18-29 ετών: 52,7%
• Ιδιοκτήτες με στεγαστικό δάνειο: 48,6%

Πως φτάσαμε εδώ;

Από το 2008, η ανεργία και η σχεδόν 10ετής κρίση οδήγησαν σε μείωση τιμών των ακινήτων (-30%) και σε εκτόξευση των κόκκινων δανείων.

Μετά το 2017, η ανάκαμψη συνέπεσε με σημαντική αύξηση του τουρισμού και με νέους τρόπους αξιοποίησης των ακινήτων, όπως οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν πιο γρήγορα από τα εισοδήματα των νοικοκυριών και, παρά την αύξηση της οικοδομής, η προσφορά δεν φαίνεται να είναι αρκετή για να συγκρατήσει τις τιμές.

Τι άλλο φταίει

Τη στεγαστική κρίση ήρθαν να εντείνουν:

• Τα €2 δισ. άμεσες ξένες επενδύσεις σε ακίνητα (εμπορικά και κατοικίες) το 2024.
• Η σημαντική αύξηση των αιτήσεων για Χρυσή Βίζα, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας.
• Η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, ειδικά στις 14 μεγάλες πόλεις ή σε άλλες -συνήθως τουριστικές- περιοχές.

Σπίτια με κλειστές πόρτες

Η Ελλάδα διαθέτει 2.277.615 κενές κατοικίες*, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται εξοχικά και δευτερεύουσες κατοικίες.

Πολλές από αυτές δεν είναι άμεσα κατοικήσιμες, ενώ άλλες ίσως βρίσκονται μακριά από θέσεις εργασίας και υπηρεσίες.

Επίσης, οι εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων έχουν μειωθεί ραγδαία: από €15,5 δισ. το 2006 σε €1,4 δισ. το 2024.

*Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 35% του συνόλου των κατοικιών (ΕΛΣΤΑΤ 2021).

Το κρυφό κόστος της στέγης

Ένα ακόμα πρόβλημα είναι το αυξημένο κόστος ενέργειας, καθώς:

Συμπιέζει το εισόδημα των νοικοκυριών.
Επηρεάζει το κόστος κατασκευών και ανακαίνισης.

Επίσης, προβλήματα δημιουργούν η φορολογία, η νομοθεσία και η γραφειοκρατία, καθώς επηρεάζουν άμεσα το κόστος ιδιοκτησίας, επένδυσης και ενοικίασης ακινήτων.

Έξω τι γίνεται;

Στην Ολλανδία, η κοινωνική στέγη* αποτελεί το 37% του αποθέματος κατοικιών, ενώ στην Αυστρία το 20%.

Στη Γαλλία, το 14% των κατοικιών είναι κοινωνικές και η χώρα προσφέρει επιδόματα ενοικίου, άτοκα δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας και φορολογικά κίνητρα σε ιδιοκτήτες να νοικιάζουν φθηνά.

Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία έχουν αρχίσει να δημιουργούν νέους δημόσιους φορείς στέγασης, για να αξιοποιούν κενά ακίνητα και ενισχύουν τα επιδόματα.

*Στέγαση που παρέχεται από το κράτος (ή με κρατική στήριξη) σε ευάλωτες ομάδες.