Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν συνεχίζονται για 15η ημέρα, με τους νεκρούς να ξεπερνούν τους 500 και τους συλληφθέντες τους 10.000 σύμφωνα με την ΜΚΟ HRANA, που έχει την έδρα της στις ΗΠΑ.
Διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν από ανεξάρτητες πηγές τους αριθμούς αυτούς και η κυβέρνηση του Ιράν δεν έχει δώσει στοιχεία για νεκρούς από τις διαδηλώσεις, τις οποίες αποδίδει σε “βάνδαλους” που υποκινούνται από ξένες δυνάμεις.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στα τέλη του Δεκεμβρίου 2025, με τους εμπόρους των παζαριών της Τεχεράνης να διαμαρτύρονται για την μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού.
Οι φόβοι για περεταίρω αύξηση του πληθωρισμού κορυφώθηκαν την περασμένη εβδομάδα, όταν οι τιμές βασικών αγαθών αυξήθηκαν δραματικά μέσα σε μια μέρα, με ορισμένα προϊόντα να εξαφανίζονται εντελώς από τα ράφια.
Ο αυξημένος πληθωρισμός, σε συνδυασμό με την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος*, έβγαλε κι άλλο κόσμο στους δρόμους.
*Η μείωση της αξίας του νομίσματος έναντι άλλων νομισμάτων, που κάνει τις εισαγωγές ακριβότερες και τις εξαγωγές φθηνότερες. Τονώνει την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε πληθωρισμό και αύξηση του κόστους ζωής.
Η οικονομία του Ιράν βρίσκεται υπό συνεχή πίεση εδώ και χρόνια, κυρίως λόγω των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κυρώσεων που συνδέονται με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο 12ήμερος πόλεμος με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, στον οποίο συμμετείχαν και οι ΗΠΑ βομβαρδίζοντας τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, έφερε περαιτέρω οικονομική πίεση στη χώρα.
Σύμφωνα με την HRANA, έχουν πραγματοποιηθεί διαδηλώσεις σε περίπου 585 σημεία, σε 185+ πόλεις και στις 31 επαρχίες του Ιράν.
Πρόκειται για τις μεγαλύτερες σε κλίμακα διαδηλώσεις από το 2022, όταν η 22χρονη Mahsa Amini πέθανε, ενώ βρισκόταν υπό κράτηση από την Αστυνομία Ηθών, επειδή φορούσε την χιτζάμπ με λάθος τρόπο.
Μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου 2022, τουλάχιστον 215 άνθρωποι είχαν σκοτωθεί στις διαδηλώσεις.
Αρχικά, η κυβέρνηση έδειξε διαλλακτικότητα, προσφέροντας ένα μηνιαίο επίδομα ($7) στους πολίτες, ενώ ο πρόεδρος της χώρας M. Pezeshkian χαρακτήρισε τα αιτήματα των διαδηλωτών “δίκαια”.
Καθώς όμως οι διαδηλωτές δεν υποχωρούσαν, η κυβέρνηση ενέτεινε την καταστολή, κόβοντας την πρόσβαση σε internet και τηλεπικοινωνίες.
Ο Pezeshkian υποσχέθηκε να δώσει λύση, αλλά προειδοποίησε έχει “καθήκον” να μην επιτρέψει την αποσταθεροποίηση της χώρας, την οποία επιδιώκουν ξένες δυνάμεις (συγκεκριμένα οι ΗΠΑ), σύμφωνα με τον ανώτατο ηγέτη, Ayatollah Ali Khamenei.
Μετά την απαγωγή Maduro, ο Trump εκτόξευσε απειλές κατά αρκετών χωρών, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, αναφέροντας ότι θα “χτυπηθεί πολύ σκληρά” αν σκοτωθούν “ειρηνικοί διαδηλωτές”.
Την Κυριακή (11.01), δήλωσε ότι η ηγεσία του Ιράν είναι “ανοιχτή” σε διαπραγματεύσεις μαζί του, προσθέτοντας όμως ότι “ίσως χρειαστεί να αναλάβουμε δράση πριν” από τυχόν συνάντηση.
Ο Ιρανός υπ. Εξωτερικών επιβεβαίωσε την πρόθεση της χώρας του να πάει σε συνομιλίες με τις ΗΠΑ, τόνισε όμως ότι το Ιράν είναι “πλήρως προετοιμασμένο για πόλεμο”.
Το Ισραήλ (μεγαλύτερος σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή) δήλωσε ότι “παρακολουθεί στενά” τις εξελίξεις και εξέφρασε την υποστήριξή του στους διαδηλωτές.
Οι διαδηλώσεις έφεραν στο προσκήνιο τον Reza Pahlavi, γιο του εκθρονισμένου από το 1979 σάχη του Ιράν, ο οποίος ζει εξόριστος στις ΗΠΑ.
Ζήτησε από τους Ιρανούς να κλιμακώσουν τις διαδηλώσεις, προτρέποντας τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας να “ενωθούν με τον λαό”.
Απευθυνόμενος στους Ιρανούς “εκτός Ιράν”, είπε πως “όλες οι πρεσβείες και τα προξενεία ανήκουν στον ιρανικό λαό”, καλώντας τους να αντικαταστήσουν την σημαία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν (σημερινή) με αυτή της μοναρχίας.
Το Ιράν (Περσία μέχρι το 1935), έχει πληθυσμό σχεδόν 90 εκατ. και έκταση 1,65 εκατ. τχλμ (περίπου 12,5 φορές η Ελλάδα). Το 90-95% του πληθυσμού είναι σιίτες.
Κατέχει περίπου το 1/4 των αποθεμάτων πετρελαίου της Μ. Ανατολής και το 12% των παγκόσμιων αποθεμάτων.
Σύμφωνα με το θεοκρατικό σύνταγμα ο Ανώτατος (θρησκευτικός) Ηγέτης του Ιράν είναι πάνω απ’ όλους και όλα και είναι αρχηγός του στρατού, των μυστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών ασφαλείας, των Φρουρών της Επανάστασης* και ο μόνος που μπορεί να κηρύξει πόλεμο.
Νο2, με διαφορά, είναι ο εκλεγόμενος από τον λαό, πρόεδρος της χώρας.
*Είναι ένας 2ος στρατός (άλλος από τον κανονικό) με στόχο να αποτρέψει ένα πιθανό πραξικόπημα και να προστατεύσει την κρατική ιδεολογία.
Το 1979 είναι η χρονιά που το Ιράν από κράτος κοσμικό (θρησκευτικά ελεύθερο) έγινε θεοκρατικό.
Αυτό έγινε με την Ιρανική (ή Ισλαμική) Επανάσταση, δηλαδή την ανατροπή του Ιρανού σάχη (βασιλιά) το 1979 και την εγκαθίδρυση ισλαμικής δημοκρατίας με ιδρυτή τον Ayatollah Ruhollah Khomeini.
Αν και στις εξεγέρσεις κατά του Σάχη συμμετείχε η πλειονότητα των Ιρανών, γρήγορα “καπελώθηκαν” από τον Khomeini και τους υποστηρικτές του, οι οποίοι ανέλαβαν την διοίκηση, βασίζοντας τους νόμους του κράτους στην θρησκεία.
