Το Συμβούλιο, η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν την Τετάρτη στη μεταρρύθμιση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο μετά από πολύωρες διαβουλεύσεις που ξεκίνησαν τη Δευτέρα.
Η μεταρρύθμιση συνοψίζεται σε πέντε κεντρικούς πυλώνες που αφορούν σε όλη τη διαδικασία της αίτησης ασύλου και είναι πιθανό να φέρει λύσει σε ένα χρόνιο σημείο τριβής ανάμεσα σε κράτη-μέλη πρώτης γραμμής και σε άλλα μέλη της ΕΕ.
Επικριτές της μεταρρύθμισης μιλούν για άδικη κατανομή αλλά και για “χάρη” στα κράτη που θέλουν να πληρώσουν.
Κράτη-μέλη πρώτης γραμμής είναι μεταξύ άλλων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Κύπρος και η Μάλτα.
Οι πέντε πυλώνες είναι οι εξής:
- Κανονισμός ελέγχου: διαδικασία για την ταχεία εξέταση του προφίλ ενός αιτούντος άσυλο και τη συλλογή βασικών πληροφοριών (εθνικότητα, ηλικία, δακτυλικά αποτυπώματα, φωτογραφία). Θα πραγματοποιούνται ακόμα έλεγχοι υγείας και ασφάλειας.
- Τροποποιημένος κανονισμός Eurodac: προβλέπει την ενημέρωση μεγάλης κλίμακας βάσης δεδομένων που θα αποθηκεύει τα βιομετρικά στοιχεία που συλλέγονται κατά τη διαδικασία ελέγχου
- Τροποποιημένος κανονισμός για τις διαδικασίες ασύλου (APR): Ταχεία διαδικασία στα σύνορα, που θα διαρκέσει το πολύ 12 εβδομάδες, και διατήρηση της παραδοσιακής διαδικασίας ασύλου, η οποία είναι πιο χρονοβόρα
- Κανονισμός διαχείρισης ασύλου και μετανάστευσης (AMMR): σύστημα «υποχρεωτικής αλληλεγγύης» όταν ένα ή περισσότερα κράτη μέλη υφίστανται «μεταναστευτική πίεση». Οι χώρες θα έχουν τρεις επιλογές: μετεγκατάσταση ορισμένου αριθμού αιτούντων άσυλο, καταβολή συνεισφοράς για κάθε αιτούντα που αρνείται να μετεγκατασταθεί και χρηματοδότηση επιχειρησιακής υποστήριξης.
- Ο κανονισμός διαχείρισης κρίσεων: Οι εθνικές αρχές θα έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν αυστηρότερα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων μεγαλύτερων περιόδων κράτησης, σε περίπτωση ξαφνικής και μαζικής άφιξης προσφύγων ή κατάστασης ανωτέρας βίας.