Κράτα την ψυχή σου στο χέρι και περπάτα: Μια συζήτηση με τη Sepideh Farsi

Ένα ντοκιμαντέρ- ορόσημο, το “Κράτα την ψυχή σου στο χέρι και περπάτα” (Put your soul on your hand and walk) μας δείχνει με τον πιο σκληρό τρόπο -πώς θα γινόταν διαφορετικά άλλωστε- μια γενοκτονία σε εξέλιξη.

Μέσω βιντεοκλήσεων, που διήρκεσαν περίπου από τα μέσα του 2024 μέχρι τις αρχές του 2025, η Ιρανή σκηνοθέτιδα Sepideh Farsi και η Παλαιστίνια φωτογράφος Fatma Hassona μάς δείχνουν σε πρώτο πλάνο την πορεία μιας γυναίκας, και κατ’ επέκταση ενός ολόκληρου λαού, προς τον αφανισμό.

Η Fatma γίνεται το πρόσωπο ενός λαού που μάχεται με αξιοπρέπεια, θάρρος και ελπίδα. Και στο τέλος νικά.

Ακολουθεί μια συζήτηση με τη Sepideh Farsi, που ξεκινά από τις πρώτες της επαφές με την 25χρονη φωτογράφο και φτάνει έως τη δολοφονία της.

Στις 24 Απριλίου του 2024 η Sepideh Farsi έφτασε στην Αίγυπτο, με σκοπό να εισέλθει στη Γάζα, από το νότιο πέρασμα της Ράφα.

Ήδη είχαν περάσει έξι μήνες από την 7η Οκτωβρίου, με τους νεκρούς να ξεπερνούν τους 34,000 και την ισραηλινή κυβέρνηση να “ζυγίζει” μια χερσαία εισβολή στην Ράφα, το μοναδικό σημείο που δεν είχε ισραηλινές δυνάμεις και το τελευταίο καταφύγιο εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων.

“Ήξερα ότι δεν θα μπορούσα να μπω στη Γάζα, ήθελα όμως να προσπαθήσω”, λέει η Sepideh. “Ήθελα να το κάνω γιατί αισθανόμουν πως οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν φωνή. Κανείς δεν τους ρωτάει τι νιώθουν, πώς ζουν. Οι ξένοι δημοσιογράφοι ήταν αποκλεισμένοι [από τη Γάζα] και αυτό με ενοχλούσε πολύ”.

Για να έχει καλύτερη εικόνα, αποφάσισε να παραμείνει στην Αίγυπτο, όπου, μέχρι τότε, είχαν διαφύγει περίπου 130.000 Παλαιστίνιοι. “Έμεινα σε ένα διαμέρισμα με μια οικογένεια Παλαιστινίων, που είχαν μόλις φτάσει απ’ τη Γάζα. Ο ένας απ’ τους γιους ήταν φοιτητής και ήταν αυτός που με έφερε σε επαφή με την Fatma”, συνεχίζει.

“Ήταν η φωνή από μέσα που έψαχνα. Το γεγονός ότι ήταν και φωτογράφος, και μάλιστα πολύ ταλαντούχα, μου έδινε και ένα ζευγάρι μάτια. Είχα πλέον έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να μοιράζεται τα συναισθήματά του μαζί μου. Και έτσι αρχίσαμε”.

Στόχος της Sepideh ήταν να μάθει και να ζήσει όσα ζούσε η Fatma. Ήθελε όμως να μοιραστεί και τη δική της ιστορία μαζί της, αλλά και να αποτελέσει ένα παράθυρο για τον έξω κόσμο για την Fatma, η οποία είχε περάσει ολόκληρη τη ζωή της στην Γάζα.

“Πριν μιλήσουμε, το μόνο που ήξερε για μένα, ήταν ότι είμαι Ιρανή και ότι γυρίζω ταινίες”, λέει.

Στις αρχικές τους συζητήσεις, η Sepideh πέρασε αρκετό χρόνο για να εξιστορήσει στη Fatma τη ζωή και να της συστηθεί.

“Το γεγονός ότι είμαι μια γυναίκα που έχω ζήσει τον πόλεμο [ήταν 15 όταν το Ιράκ εισέβαλε στο Ιράν], έχω φυλακιστεί για την πολιτική μου δράση, έχω αναγκαστεί να φύγω από την πατρίδα μου και δεν μπορώ να επιστρέψω, την βοήθησε να μου ανοιχτεί”, τονίζει.

“Είμαι σίγουρη ότι αν ήταν ένας άντρας, ένας Ευρωπαίος, κάποιος που δεν έχει ζήσει αυτά που έχω ζήσει, δεν θα ήταν θα ήταν εύκολο”, συνεχίζει.

Ακόμα και πριν την 7η Οκτωβρίου, η ενημέρωση που είχαν οι κάτοικοι της Γάζας για τον έξω κόσμο ήταν περιορισμένη, γιατί η Χαμάς ήλεγχε τα πάντα, λέει η Sepideh.

“Αν θυμάσαι, στην ταινία τής συστήνομαι και της λέω ότι είμαι από το Ιράν. Αμέσως μου απαντάει ότι θέλει πολύ να πάει στην Τεχεράνη. Όταν της είπα ότι δεν μπορώ να γυρίσω πίσω, αντέδρασε με ένα αυθόρμητο ‘γιατί;’, κι εκεί κατάλαβα ότι δεν έχει ιδέα για το τι συμβαίνει στο Ιράν”.

“Προσπάθησα κάποιες φορές να μιλήσω μαζί της στα αραβικά, αλλά δεν μου ήταν καθόλου εύκολο. Για να το καταφέρω, θα έπρεπε να έχω κάποιον τρίτο ανάμεσά μας και δεν το ήθελα. Ήθελα να έχω απ’ ευθείας επικοινωνία μαζί της”, λέει.

“Η αρχική συμφωνία ήταν ότι οι συζητήσεις θα γίνονταν στα αγγλικά και η Fatma το προσπάθησε”.

“Ακόμα και ο τίτλος της ταινίας βγήκε μέσα από αυτή τη διαδικασία”, συμπληρώνει η Sepideh. “Όταν τη ρώτησα ‘Τι σημαίνει να βγάζεις φωτογραφίες στη Γάζα σήμερα; Πώς νιώθεις;’ Μου απάντησε: ‘Είναι σαν να κρατάς την ψυχή σου στο χέρι και να περπατάς’”.

“Και το έκανε. Έφτιαξε εικόνες με την κάμερα, την ψυχή της και τα λόγια της”.

Υπάρχει όμως ένα σημείο, όπου η Fatma κόλλησε. Είπε στην Sepideh ότι στα αραβικά θα της ήταν πιο εύκολο να εκφραστεί. Κι αυτό ήταν η άποψή της για την 7η Οκτωβρίου.

“Έχω την απάντηση στα αραβικά, αλλά είναι πολύ σκληρή. Έτσι, αποφάσισα να μην την βάλω…”.

“Δεν ήμουν σίγουρη αν θα τα κατάφερνα, αλλά προσπάθησα”, εξηγεί Sepideh για την πιθανότητα να ταξιδέψει η Fatma στις Κάννες για το Φεστιβάλ.

“Είχα στείλει το διαβατήριό της στους διοργανωτές και με τη βοήθειά τους βγάλαμε τη βίζα πολύ γρήγορα. Αυτό ήταν το εύκολο και ήξερα πώς να το κάνω”, εξηγεί.

Ακόμα και πριν την 7η Οκτωβρίου, η έξοδος από τη Γάζα ήταν πολύ δύσκολη. Υπήρχαν 2 περάσματα, ένα στον βορρά (Ερέζ) που ελεγχόταν από το Ισραήλ και ένα στον νότο (Ράφα) που ελεγχόταν από την Αίγυπτο, ενώ η επίσημη διαδικασία (μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών της Γάζας) ήταν πολύπλοκη και χρονοβόρα.

Μετά την 7η Οκτωβρίου, το βόρειο πέρασμα έκλεισε και έμεινε ανοιχτό μόνο αυτό της Ράφα, απ’ όπου για να περάσει κανείς έπρεπε να πληρώσει πολλές χιλιάδες ευρώ σε συνοριοφύλακες (τουλάχιστον €5.000 την περίοδο εκείνη), γεγονός που λειτουργούσε αποτρεπτικά για τη συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων της περιοχής, που δεν είχαν χρήματα ούτε για τα βασικά.

“Στόχος μου ήταν να το προσπαθήσω μέσω της πρεσβείας της Γαλλίας στο Ισραήλ, μιας και η πρόσκληση ήταν από εκεί. Πίστευα ότι θα έβρισκα έναν τρόπο να περάσει στην Αίγυπτο και από εκεί στις Κάννες. Αυτό ήταν το πλάνο που είχα στο μυαλό μου, αλλά δεν τα καταφέραμε”.

“Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών μας, η Fatma είχε δώσει 2 συνεντεύξεις στα αραβικά, για τις οποίες δεν γνώριζα”, λέει η Sepideh. “Το έμαθα μετά”.

“Σ’ αυτές δηλώνει ότι θέλει να καταγράψει με την κάμερά της τη γενοκτονία. Αυτό ήταν το πρώτο καμπανάκι που χτύπησε για το Ισραήλ”.

“Επίσης, είχε αρχίσει να γίνεται γνωστή στα social media. Όταν τη γνώρισα είχε περίπου 1.000 followers στο Instagram, έφτασε τους 25.000 την ημέρα της δολοφονίας της και πλέον έχει κοντά στους 50.000”, συνεχίζει.

“Παράλληλα, έστελνε φωτογραφίες σε διάφορες χώρες. Είχε συμμετάσχει σε συλλογικές εκθέσεις στο Ομάν και στην Κολομβία. Είχε αναλάβει έναν ρόλο ρεπόρτερ μέσα από την Γάζα και το Ισραήλ το γνώριζε”.

Η Fatima (Fatma) Hassona δολοφονήθηκε στο σπίτι της τη νύχτα της 16ης Απριλίου 2025, μαζί με περίπου 10 μέλη της οικογένειάς της, πολλά από τα οποία εμφανίζονται στην ταινία. Μόνο η μητέρα της επέζησε.

Μετά από έρευνα, η ομάδα “Forensic Architecture” κατάληξε το συμπέρασμα ότι η δολοφονία της ήταν προσεκτικά σχεδιασμένη.

“Ναι, πιστεύω πως [η δολοφονία της] ήταν στοχευμένη λόγω της δουλειάς της ως φωτογράφου”, ξεκαθαρίζει η Sepideh.

Η Fatma ήταν μία από τους τουλάχιστον 274 δημοσιογράφους που είχαν δολοφονηθεί στη Γάζα μέχρι τον Αύγουστο του 2025. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, ο ισραηλινός στρατός προσπάθησε να τη συνδέσει με τη Χαμάς, χωρίς όμως να παρουσιάσει κάποιο αποδεικτικό στοιχείο.

“Αν πεθάνω, θέλω έναν θάνατο που θα κάνει θόρυβο”, έγραφε η Fatma στα social media. “Δεν θέλω να είμαι απλώς μια είδηση της τελευταίας στιγμής ή ένας ακόμα αριθμός σε μια λίστα. Θέλω έναν θάνατο που θα τον ακούσει ο κόσμος. Θέλω ο αντίκτυπός του να αντέξει στον χρόνο. [Θέλω να είμαι] μια διαχρονική εικόνα που δεν μπορεί να θαφτεί από τον χρόνο ή τον τόπο”.

Δυστυχώς, τα κατάφερε.

Πληροφορίες

Η ταινία προβλήθηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, όπου κέρδισε το βραβείο “Χρυσή Αθηνά” Καλύτερου Ντοκιμαντέρ.

Κυκλοφορεί στους κινηματογράφους σήμερα (6 Νοεμβρίου), από την One from the Heart.