Σε πολιτική συμφωνία για τον νέο Κανονισμό Επιστροφών κατέληξαν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις. Η συμφωνία αποτελεί βασικό μέρος του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και σηματοδοτεί περαιτέρω αυστηροποίηση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, ειδικά του συστήματος απελάσεων μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα ασύλου / παραμονής στην ΕΕ, σύμφωνα με ρεπορτάζ της “Καθημερινής”.
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελεί η δυνατότητα δημιουργίας “κόμβων επιστροφής” (return hubs) σε τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες με χώρες εκτός ΕΕ για τη λειτουργία τέτοιων δομών, οι οποίες θα χρησιμοποιούνται είτε ως ενδιάμεσοι σταθμοί πριν από την επιστροφή μεταναστών στη χώρα καταγωγής τους (ή άλλη τρίτη χώρα) είτε ως τελικός προορισμός. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται ρητά από το καθεστώς αυτό.
Ο κανονισμός εισάγει αυστηρότερες υποχρεώσεις συνεργασίας για όσους λαμβάνουν απόφαση επιστροφής. Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να περιορίζουν παροχές ή κίνητρα οικειοθελούς επιστροφής, ενώ ορισμένες εθνικές νομοθεσίες ενδέχεται να προβλέπουν και ποινικές κυρώσεις.
Μένει η επικύρωσή του από το Συμβούλιο και το Ευρ. Κοινοβούλιο, ενώ αναμένεται να εφαρμοστεί περίπου 1 χρόνο μετά την έναρξη ισχύος του.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα άτομα που θεωρούνται απειλή για τη δημόσια ασφάλεια. Για τις περιπτώσεις αυτές προβλέπονται αυστηρότερες απαγορεύσεις εισόδου, που μπορεί να υπερβαίνουν τα δέκα έτη ή ακόμη και να έχουν αόριστη διάρκεια. Σύμφωνα με πληροφορίες από τις διαπραγματεύσεις, η μέγιστη διάρκεια διοικητικής κράτησης πριν από την επιστροφή επεκτείνεται έως τους 24 μήνες, με δυνατότητα επιπλέον εξάμηνης παράτασης.
Οι υποστηρικτές του κανονισμού υποστηρίζουν ότι η μεταρρύθμιση είναι αναγκαία, καθώς σήμερα εκτελείται μόλις περίπου το 25% των αποφάσεων επιστροφής στην ΕΕ. Αντίθετα, Σοσιαλιστές ευρωβουλευτές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν ανησυχίες για τη νομιμότητα των εξωευρωπαϊκών κέντρων επιστροφής και τον κίνδυνο περιορισμού θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η συμφωνία έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που προωθούν ενεργά τη δημιουργία εξωευρωπαϊκών κέντρων επιστροφής. Το κείμενο θα πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ πολλές από τις βασικές διατάξεις του θα εφαρμοστούν περίπου έναν χρόνο αργότερα.
Πηγές: Καθημερινή [1], [2]