Το Κληρονομικό Δίκαιο αλλάζει. Όλα όσα πρέπει να ξέρεις

Το Κληρονομικό Δίκαιο* αλλάζει, 80 χρόνια μετά τη θέσπισή του.

Το νέο νομοσχέδιο, που αναμένεται να πάει προς ψήφιση στη Βουλή στις 20.04, αναδιαμορφώνει τη διανομή της περιουσίας με ή χωρίς διαθήκη, ενώ επιτρέπει -για πρώτη φορά στην Ελλάδα- τις κληρονομικές συμβάσεις.

* Περιλαμβάνει τους κανόνες που ρυθμίζουν τη μεταβίβαση της περιουσίας ενός προσώπου μετά τον θάνατό του στους κληρονόμους του.

Οι νέες μορφές συμβίωσης και οικογένειας δημιουργούν προσωπικές σχέσεις που το Δίκαιο στο εξής θα αναγνωρίζει.

Η μεταρρύθμιση διευρύνει την προστασία σε πρόσωπα (όπως σύντροφοι χωρίς γάμο ή σύμφωνο) που, παρότι δεν είναι συγγενείς με την παραδοσιακή έννοια, αποτελούν μέρος της οικογενειακής ζωής.

Μέχρι τώρα, ο κληρονόμος, εκτός από την περιουσία, έπαιρνε πάνω του και τα χρέη του κληρονομουμένου.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα συνεχείς αποποιήσεις κληρονομιάς, ακόμα και περιουσιών με σημαντική οικονομική αξία.

Με τις αλλαγές, καθιερώνεται ο απόλυτος διαχωρισμός: τα χρέη εξοφλούνται αποκλειστικά από την κληρονομιά και δεν επιβαρύνουν την ατομική περιουσία του κληρονόμου.

Για παράδειγμα, εάν ένας πατέρας αφήσει σήμερα με διαθήκη όλο το σπίτι σε ένα παιδί, το άλλο παιδί μπορεί να διεκδικήσει ένα ποσοστό του σπιτιού (π.χ. το 1/4).

Έτσι, το σπίτι καταλήγει με δύο ιδιοκτήτες που μπορεί να μην συμφωνούν στην πώληση και το ακίνητο μένει αναξιοποίητο.

Με τις αλλαγές, το παιδί που πήρε το σπίτι στη διαθήκη γίνεται ο μοναδικός ιδιοκτήτης (100%) και το άλλο παιδί έχει το δικαίωμα να ζητήσει σε χρήματα την αξία του μεριδίου του.

Οι ιδιόγραφες διαθήκες* διατηρούνται, όμως χρειάζεται υποχρεωτικός έλεγχος από μάρτυρες και πραγματογνώμονες όταν:

η διαθήκη προσκομίζεται από συγγενείς που δεν είναι τέκνα ή σύζυγοι

προσκομίζεται από τέκνα ή επιζώντα σύζυγο, αλλά έχουν περάσει 2 έτη από τον θάνατο του διαθέτη

*Έγγραφο που συντάσσεται με το χέρι, έχει ιδιόχειρη ημερομηνία και υπογραφή, χωρίς την παρουσία συμβολαιογράφου ή μαρτύρων.

Για πρώτη φορά προβλέπεται ότι ένα πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος μπορεί να συντάξει διαθήκη.

Για άτομα με αναπηρία επιτρέπεται η σύνταξη διαθήκης με τη βοήθεια υποστηρικτικής τεχνολογίας (π.χ. φωνητική υποστήριξη).

Παράλληλα, απαγορεύεται η σύνταξή τους από άτομα που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας, ιδρύματα περίθαλψης και άλλα, με κληρονόμους άτομα που υπηρετούν ή έχουν άμεση σχέση με τη διοίκηση αυτών των ιδρυμάτων ή παρέχουν υπηρεσίες σε αυτά.

Μέχρι σήμερα, απαγορεύονται οι κληρονομικές συμβάσεις*, δηλαδή η εκ των προτέρων απόφαση (μέσω σύμβασης) για το ποιος θα πάρει τη -μετά θάνατον- περιουσία.

Αυτό δημιουργεί δυσκολίες, κυρίως όσον αφορά σε επιχειρήσεις ή ακίνητα με αξία.

Πλέον, θα επιτρέπεται ο διαμοιρασμός της περιουσίας, με λιγότερες προστριβές και καλύτερο προγραμματισμό ζωής για αυτούς που εμπλέκονται.

* Σε αντίθεση με τη διαθήκη, που μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή, η κληρονομική σύμβαση θα είναι κατά βάση αμετάκλητη.

Υπουργείο Δικαιοσύνης [1], [2]